Πρόσφατα δημοσιεύτηκαν τα νέα κείμενα της European Region of World Physiotherapy, τα οποία εγκρίθηκαν στην 15η Γενική Συνέλευση που πραγματοποιήθηκε στην Πρίστινα του Κοσόβου στις 14 και 15 Μαΐου 2026 και όπου συμμετείχε Ελληνική αντιπροσωπεία του Κεντρικού Διοικητικού Συμβουλίου, αποτελούμενη από τον Πρόεδρο του Π.Σ.Φ. Πέτρο Λυμπεριδη, τη Γενική Γραμματέα Έφη Χάλαρη και την Υπεύθυνη Δημοσίων Σχέσεων Βίλλυ Παπαχρήστου.

Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα σημαντικό θεσμικό υλικό, το οποίο θα βρείτε ΕΔΩ: https://www.erwcpt.eu/news/europe-region-new-documents-available

και αναλυτικά ανά κατηγορία:

• Θεσμική εκπροσώπηση και ευρωπαϊκή πολιτική https://www.erwcpt.eu/key-documents-a-eu
• Εκπαίδευση και έρευνα  https://www.erwcpt.eu/key-documents-education
• Επαγγελματική πρακτική https://www.erwcpt.eu/key-documents-physiotherapy-practice
• Καρκίνος  https://www.erwcpt.eu/cancer και
• ψυχική υγεία https://www.erwcpt.eu/mental-health

Αναλυτικότερα για κάθε θεματική ενότητα περιλαμβάνονται

Θεσμική εκπροσώπηση και ευρωπαϊκή πολιτική

• Επαγγελματική αυτονομία της φυσικοθεραπείας στα εθνικά συστήματα υγείας.
• Φυσικοθεραπεία στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας.
• Προτεινόμενες ενέργειες μετά τις ευρωπαϊκές έρευνες για αυτονομία και Π.Φ.Υ.
• Ψηφιακά αρχεία φυσικοθεραπείας και πρόσβαση στα δεδομένα.
• Επιπτώσεις του Ευρωπαϊκού Χώρου Δεδομένων Υγείας στη φυσικοθεραπεία.
• Ο οικονομικός ρόλος και το οικονομικό αποτύπωμα της φυσικοθεραπείας.
• Στρατηγική δημόσιων υποθέσεων για τις εθνικές ενώσεις φυσικοθεραπευτών.

Εκπαίδευση και έρευνα

• Ευρωπαϊκό όραμα για τη Συνεχιζόμενη Επαγγελματική Ανάπτυξη.
• Ψηφιακές και καινοτόμες μέθοδοι στην εκπαίδευση.
• Εργαλεία άμεσης πληροφόρησης στο σημείο παροχής φροντίδας.
• Διασφάλιση ποιότητας της βασικής εκπαίδευσης φυσικοθεραπείας.

Επαγγελματική πρακτική

• Φυσικοθεραπεία και Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης.
• Βιώσιμη παροχή υπηρεσιών υγείας.
• «Πράσινη» Τεχνητή Νοημοσύνη.
• Πρόληψη και αντιμετώπιση των μη μεταδοτικών νοσημάτων.
• Ένταξη της φυσικοθεραπείας στη φροντίδα του καρκίνου.
• Φυσικοθεραπεία στη σαρκοπενία και στα καρδιαγγειακά νοσήματα.
• Αποκατάσταση ως ανθρώπινο δικαίωμα.
• Πρόσβαση στις υπηρεσίες φυσικοθεραπείας.
• Φυσικοθεραπεία στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα.
• Πλαίσιο ψηφιακών ικανοτήτων των φυσικοθεραπευτών.

Καρκίνος και ψυχική υγεία

• Βασικές ικανότητες φυσικοθεραπείας στον καρκίνο σε προπτυχιακό επίπεδο.
• Άσκηση κατά τη διάρκεια της χημειοθεραπείας.
• Φυσικοθεραπεία στον καρκίνο του προστάτη.
• Ευρωπαϊκή έκθεση για τη φυσικοθεραπεία στην ψυχική υγεία.

Το αποτέλεσμα αυτό είναι προϊόν συνεργασίας, διαλόγου και αφοσίωσης πολλών συναδέλφων από όλη την Ευρώπη, οι οποίοι εργάστηκαν με κοινό όραμα την πρόοδο του επαγγέλματός.

Θερμά συγχαρητήρια σε όλους όσοι συμμετείχαν στις Ομάδες Εργασίας της περιόδου που ολοκληρώθηκε για το ουσιαστικό τους έργο και την πολύτιμη προσφορά τους.

Από Ελληνικής πλευράς συμμετείχαν οι:

• Καθηγητής Στριμπάκος Νικόλαος
• Μπουρνουσούζης Λευτέρης
• Σταθόπουλος Σταύρος

Τέλος θυμίζουμε ότι στην περίοδο 2026-2028 θα συμμετέχει η χώρα μας στα working Groups με δυο εκπροσώπους:

• Καθηγητής Στριμπάκος Νικόλαος
• Αλμπανίδης Ευάγγελος

Οι οποίοι επιλέχτηκαν μετά από πρόταση του Π.Σ.Φ και αξιολόγηση από  την Ευρωπαϊκή Περιφέρεια της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας.

Παρακάτω παρουσιάζονται αναλυτικότερα τα βασικά έγγραφα που εγκρίθηκαν:

Βασικά ευρωπαϊκά έγγραφα για τη φυσικοθεραπεία «Advocacy & EU» της Ευρωπαϊκής Περιφέρειας της World Physiotherapy.

1. Ψηφιακός φάκελος φυσικοθεραπείας και πρόσβαση στα δεδομένα

Η ευρωπαϊκή έρευνα καταγράφει μεγάλη ανομοιογένεια:

• μόνο το 11% των χωρών αναφέρει καθολική χρήση επίσημων ψηφιακών φακέλων φυσικοθεραπείας,
• το 39% μερική εφαρμογή,
• το 50% απουσία επίσημου συστήματος,
• μόλις το 7% αναφέρει πλήρη πρόσβαση των φυσικοθεραπευτών σε πληροφορίες άλλων παρόχων.

Προτείνεται κοινό ευρωπαϊκό πρότυπο «σύνοψης φυσικοθεραπευτικού φακέλου», με διάγνωση, λειτουργική κατάσταση, στόχους, παρεμβάσεις και αποτελέσματα, καθώς και νομοθετική κατοχύρωση του δικαιώματος των φυσικοθεραπευτών να καταχωρίζουν και να αντλούν δεδομένα από τον ηλεκτρονικό φάκελο υγείας.

2. Ο οικονομικός ρόλος της φυσικοθεραπείας

Το κείμενο αναδεικνύει το οικονομικό αποτύπωμα της φυσικοθεραπείας, το οποίο περιλαμβάνει:

• την άμεση προστιθέμενη αξία και τις θέσεις εργασίας,
• την έμμεση επίδραση μέσω προμηθευτών και συνεργαζόμενων επιχειρήσεων,
• την προκαλούμενη οικονομική δραστηριότητα μέσω εισοδημάτων, φόρων και κατανάλωσης.

Παράλληλα, παρουσιάζονται διεθνή στοιχεία κόστους–αποτελεσματικότητας. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, τέσσερις κατηγορίες φυσικοθεραπευτικών παρεμβάσεων εκτιμήθηκε ότι δημιουργούν άμεση εξοικονόμηση £723 εκατ. για το NHS και συνολική απόδοση επένδυσης περίπου 4 προς 1.

3. Επόμενες ενέργειες για την επαγγελματική αυτονομία και την Πρωτοβάθμια Φροντίδα

Οι οργανώσεις-μέλη θεωρούν βασικούς στρατηγικούς στόχους:

• την άμεση πρόσβαση του πολίτη στον φυσικοθεραπευτή,
• τον ρόλο του φυσικοθεραπευτή ως επαγγελματία πρώτης επαφής,
• τη συγκριτική τεκμηρίωση κόστους–αποτελεσματικότητας,
• τις νομοθετικές αλλαγές και την αλλαγή των μηχανισμών αποζημίωσης,
• τις συμμαχίες με ασθενείς, ασφαλιστικούς φορείς, πολιτικούς και άλλους επαγγελματίες υγείας.

Προτείνεται επίσης η δημιουργία ευρωπαϊκής βιβλιοθήκης τεκμηρίωσης, πρότυπων νομοθετικών διατάξεων και σύντομων φακέλων διεκδίκησης.

4. Στρατηγική Δημοσίων Υποθέσεων για τους συλλόγους φυσικοθεραπευτών

Το κείμενο αποτελεί ουσιαστικά έναν οδηγό θεσμικής παρέμβασης και επιρροής. Προτείνει:

• συστηματική παρακολούθηση πολιτικών και νομοθετικών εξελίξεων,
• διαμόρφωση θέσεων πριν ανοίξει η πολιτική συζήτηση,
• χαρτογράφηση των κέντρων λήψης αποφάσεων,
• στοχευμένα μηνύματα ανά αποδέκτη,
• δημιουργία σταθερών πολιτικών και κοινωνικών συμμαχιών,
• δημόσιες εκστρατείες όταν οι θεσμικές παρεμβάσεις δεν επαρκούν.

Τονίζεται ότι όλες οι παρεμβάσεις πρέπει να βασίζονται στη διαφάνεια, την ακεραιότητα και τη λογοδοσία.

5. Φυσικοθεραπεία στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας

Από τις 32 οργανώσεις που συμμετείχαν:

• το 59,4% ανέφερε ότι η φυσικοθεραπεία περιλαμβάνεται νομικά στη δημόσια ΠΦΥ,
• το 56,3% ότι περιλαμβάνεται στην ιδιωτική ΠΦΥ,
• το 28,1% ότι δεν περιλαμβάνεται ούτε στη δημόσια ούτε στην ιδιωτική ΠΦΥ,
• μόνο το 21,7% των χωρών όπου παρέχεται φυσικοθεραπεία στην ΠΦΥ ανέφερε πλήρη πρόσβαση χωρίς ιατρική παραπομπή.

Η μέση ικανοποίηση από το επίπεδο αυτονομίας στην ΠΦΥ ήταν μόλις 5,9/10. Η έκθεση προτείνει θεσμική ένταξη της φυσικοθεραπείας στην ΠΦΥ, διεύρυνση της πρώτης επαφής και ενίσχυση των δικαιωμάτων παραπομπής.

6. Ευρωπαϊκός Χώρος Δεδομένων Υγείας – EHDS

Το κείμενο παρουσιάζει τις επιπτώσεις του Κανονισμού για τον Ευρωπαϊκό Χώρο Δεδομένων Υγείας στη φυσικοθεραπεία. Η εφαρμογή του εξελίσσεται σταδιακά έως το 2035 και θα επηρεάσει:

• την πρόσβαση στον ηλεκτρονικό φάκελο,
• την καταχώριση φυσικοθεραπευτικών δεδομένων,
• τη διαλειτουργικότητα των συστημάτων,
• την κυβερνοασφάλεια και την προστασία δεδομένων,
• τη χρήση δεδομένων για έρευνα και χάραξη πολιτικής.

Οι εθνικοί σύλλογοι καλούνται να διεκδικήσουν επίσημη συμμετοχή στους εθνικούς φορείς εφαρμογής του EHDS, ώστε τα δεδομένα λειτουργικότητας, οι στόχοι, οι παρεμβάσεις και τα αποτελέσματα της φυσικοθεραπείας να αποτυπώνονται με σαφήνεια.

7. Επαγγελματική αυτονομία στα ευρωπαϊκά συστήματα υγείας

Στην έρευνα 34 οργανώσεων:

• το 35,3% ανέφερε ότι απαιτείται πάντοτε ιατρική συνταγή ή παραπομπή,
• το 44,1% ότι απαιτείται σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, συνήθως για λόγους αποζημίωσης,
• μόνο το 20,6% ότι δεν απαιτείται παραπομπή.

Παρότι η κλινική ευθύνη και η δυνατότητα προσαρμογής της θεραπείας συχνά ανήκουν στον φυσικοθεραπευτή, οι διοικητικοί και χρηματοδοτικοί κανόνες εξακολουθούν να εξαρτούν την πρόσβαση από την ιατρική παραπομπή. Περιορισμένη εμφανίζεται και η διοικητική αυτονομία, καθώς μόνο περίπου οι μισές δημόσιες υπηρεσίες φυσικοθεραπείας διοικούνται από φυσικοθεραπευτές.

Βασικά Έγγραφα Εκπαίδευσης και Έρευνας

1. Ευρωπαϊκό Όραμα για τη Συνεχιζόμενη Επαγγελματική Ανάπτυξη – CPD

Το κείμενο υποστηρίζει ότι η συνεχιζόμενη επαγγελματική ανάπτυξη πρέπει να είναι σχεδιασμένη, διαρκής, τεκμηριωμένη και συνδεδεμένη με τα αποτελέσματα της κλινικής πρακτικής. Προτείνει:

• καθιέρωση υποχρεωτικών συστημάτων CPD,
• ψηφιακά επαγγελματικά χαρτοφυλάκια,
• δειγματοληπτικούς ελέγχους και αξιολόγηση αποτελεσμάτων,
• αναγνώριση τόσο της τυπικής όσο και της άτυπης μάθησης,
• υποστήριξη από εργοδότες, πανεπιστήμια, επαγγελματικούς φορείς και νομοθετικές αρχές.

Ιδιαίτερα σημαντική είναι η μετατόπιση από την απλή συλλογή «ωρών και μορίων» στην αξιολόγηση του πραγματικού αντίκτυπου της επιμόρφωσης στην ασφάλεια, στην ποιότητα της περίθαλψης και στις υπηρεσίες προς τον ασθενή.

2. Διασφάλιση Ποιότητας της Βασικής Εκπαίδευσης Φυσικοθεραπείας στην Ευρώπη

Η έκθεση εξετάζει τα συστήματα διασφάλισης ποιότητας των προγραμμάτων βασικής εκπαίδευσης φυσικοθεραπείας σε 31 ευρωπαϊκές χώρες. Αναδεικνύει τη σημασία της πιστοποίησης των προγραμμάτων και υπογραμμίζει τον διακριτό ρόλο των εθνικών επαγγελματικών οργανώσεων στη διαμόρφωση, διατήρηση και αναβάθμιση των εκπαιδευτικών προτύπων.

Το συμπέρασμα είναι ιδιαίτερα χρήσιμο για τον Π.Σ.Φ.: οι επαγγελματικοί φορείς πρέπει να έχουν ουσιαστική συμμετοχή στη διασφάλιση ποιότητας, επειδή είναι υπεύθυνοι για το επαγγελματικό πεδίο άσκησης και τα απαιτούμενα πρότυπα επάρκειας. Παράλληλα, απαιτούνται επαρκείς ανθρώπινοι και οικονομικοί πόροι για την αποτελεσματική άσκηση αυτού του ρόλου.

3. Ενδυνάμωση των Κλινικών μέσω Εργαλείων Πληροφόρησης στο Σημείο Φροντίδας

Το έγγραφο αφορά ψηφιακά εργαλεία που επιτρέπουν στον φυσικοθεραπευτή να αναζητεί και να εφαρμόζει άμεσα την πιο πρόσφατη επιστημονική τεκμηρίωση κατά τη λήψη κλινικών αποφάσεων.

Οι βασικές προτάσεις είναι:

• καθολική πρόσβαση των επαγγελματιών υγείας σε τουλάχιστον ένα αξιόπιστο εργαλείο επιστημονικής πληροφόρησης,
• ενσωμάτωσή του στον ηλεκτρονικό φάκελο ασθενούς,
• εθνικές ή ευρωπαϊκές άδειες χρήσης ώστε να μειωθεί το κόστος,
• εκπαίδευση των φυσικοθεραπευτών στην αποτελεσματική αξιοποίησή του,
• καθορισμός προτύπων ποιότητας και αξιοπιστίας των ψηφιακών πηγών.

Το κείμενο μπορεί να αποτελέσει ισχυρή ευρωπαϊκή τεκμηρίωση για την ανάπτυξη ενός ψηφιακού κόμβου επιστημονικής και κλινικής πληροφόρησης του Π.Σ.Φ., συνδεδεμένου με πρωτόκολλα, κατευθυντήριες οδηγίες και εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης.

4. Ψηφιακές και Καινοτόμες Μέθοδοι στην Εκπαίδευση Φυσικοθεραπείας

Το έγγραφο εξετάζει τη χρήση:

• τεχνητής νοημοσύνης,
• εικονικής και επαυξημένης πραγματικότητας,
• ψηφιακών προσομοιώσεων,
• εκπαίδευσης βασισμένης σε προβλήματα,
• διαδικτυακών και παιχνιδοποιημένων μαθησιακών εφαρμογών.

Η τεχνολογία δεν προτείνεται ως υποκατάστατο της πρακτικής και κλινικής εκπαίδευσης, αλλά ως συμπληρωματικό μέσο. Η προτεινόμενη κατεύθυνση είναι ένα μικτό μοντέλο μάθησης, το οποίο διατηρεί την άμεση επαφή με τον ασθενή, τις χειροπρακτικές δεξιότητες, την επικοινωνία και την ενσυναίσθηση.

Προτείνεται ένας οδικός χάρτης τριών σταδίων:

1. Δημιουργία ψηφιακών υποδομών, ισότιμη πρόσβαση και κανόνες προστασίας δεδομένων.
2. Εκπαίδευση των διδασκόντων και ενσωμάτωση ψηφιακού γραμματισμού και δεοντολογίας της ΤΝ στα προγράμματα σπουδών.
3. Πλήρης ανάπτυξη μικτού συστήματος εκπαίδευσης, με προσομοιώσεις για τυποποιημένη εκμάθηση και διά ζώσης εκπαίδευση για κλινικές, χειροπρακτικές και διαπροσωπικές δεξιότητες.

Επαγγελματική πρακτική ΄΄Professional Practice Documents΄΄

Τα σημαντικότερα θεσμικά μηνύματα

1. Η φυσικοθεραπεία αποτελεί βασικό πυλώνα της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας

Η νέα θέση της Ευρωπαϊκής Περιφέρειας αναφέρει ότι οι φυσικοθεραπευτές πρέπει να αποτελούν βασικά μέλη των ομάδων Πρωτοβάθμιας Φροντίδας. Αναγνωρίζει ρητά την ικανότητά τους:

• να πραγματοποιούν έλεγχο και κλινική αξιολόγηση,
• να διαγιγνώσκουν στο πεδίο αρμοδιότητάς τους,
• να παρέχουν θεραπεία,
• να παραπέμπουν τον ασθενή όταν απαιτείται,
• να λειτουργούν ως επαγγελματίες πρώτης επαφής.

Τονίζεται επίσης ότι η έγκαιρη φυσικοθεραπευτική παρέμβαση μειώνει την αναπηρία, την υπερβολική χρήση άλλων ιατρικών υπηρεσιών και το συνολικό κόστος του συστήματος υγείας. Το κείμενο του 2026 αντικαθιστά την αντίστοιχη θέση του 2024.

2. Η πρόσβαση στη φυσικοθεραπεία πρέπει να είναι έγκαιρη, ισότιμη και χωρίς εμπόδια

Το Position Statement για την πρόσβαση υποστηρίζει ότι κάθε πολίτης πρέπει να λαμβάνει αποτελεσματική φυσικοθεραπεία χωρίς:

• διοικητικά εμπόδια,
• γεωγραφικούς περιορισμούς,
• οικονομικούς αποκλεισμούς,
• ανισότητες λόγω κοινωνικοοικονομικής κατάστασης.

Η ταχύτερη και περισσότερο άμεση πρόσβαση συνδέεται με καλύτερα αποτελέσματα, ταχύτερη αποκατάσταση, λιγότερες επιπλοκές, μικρότερους χρόνους αναμονής και χαμηλότερο κόστος περίθαλψης.

3. Η αποκατάσταση αναγνωρίζεται ως ανθρώπινο δικαίωμα

Η Ευρωπαϊκή Περιφέρεια δηλώνει ότι η αποκατάσταση δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως δευτερεύουσα ή προαιρετική υπηρεσία, αλλά ως βασικό και αναπόσπαστο τμήμα κάθε συστήματος υγείας.

Υποστηρίζονται:

• ισχυρότερες δημόσιες πολιτικές αποκατάστασης,
• επαρκής χρηματοδότηση,
• ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού,
• νομοθετικά μέτρα για καθολική προσβασιμότητα,
• αναγνώριση της αποκατάστασης ως θεμελιώδους δικαιώματος.

4. Δημιουργείται ολοκληρωμένο Πλαίσιο Ψηφιακών Ικανοτήτων

Το νέο πλαίσιο οργανώνεται σε πέντε βασικούς τομείς:

1. Ψηφιακός επαγγελματισμός
2. Ηγεσία και θεσμική εκπροσώπηση
3. Ποιότητα δεδομένων και πληροφοριών
4. Φροντίδα υποστηριζόμενη από πληροφοριακά συστήματα
5. Τεχνολογία και ψηφιακή διακυβέρνηση

Περιλαμβάνονται η ψηφιακή ταυτότητα, η προστασία και διαχείριση δεδομένων, τα δεδομένα τηλεαποκατάστασης, τα PROMs, οι αισθητήρες, η διαλειτουργικότητα και η υπεύθυνη επιλογή τεχνολογικών εργαλείων.

5. Ενισχύεται ο ρόλος της φυσικοθεραπείας στην πρόληψη χρόνιων νοσημάτων

Το κείμενο για τα μη μεταδοτικά νοσήματα χαρακτηρίζει τους φυσικοθεραπευτές ως ιδιαίτερα σημαντικούς λόγω της εξειδίκευσής τους:

• στην προαγωγή της φυσικής δραστηριότητας,
• στη συνταγογράφηση θεραπευτικής άσκησης,
• στην αλλαγή συμπεριφορών υγείας,
• στην πρόληψη και διαχείριση χρόνιων νοσημάτων.

Παράλληλα επισημαίνει ότι η φυσικοθεραπεία παραμένει υποχρησιμοποιούμενη και υποχρηματοδοτούμενη στις ευρωπαϊκές πολιτικές για τα μη μεταδοτικά νοσήματα.

6. Εξειδικευμένες κατευθύνσεις για σαρκοπενία και καρδιαγγειακά νοσήματα

Για τη σαρκοπενία υπογραμμίζεται ότι η άσκηση με αντιστάσεις αποτελεί την αποτελεσματικότερη παρέμβαση για τη μυϊκή μάζα, τη δύναμη και τη λειτουργικότητα. Ο φυσικοθεραπευτής αξιολογεί τη δύναμη, την ισορροπία και την κινητικότητα και σχεδιάζει ασφαλή, εξατομικευμένα προγράμματα.

Στα καρδιαγγειακά νοσήματα, η άσκηση περιγράφεται ως ο πυρήνας της καρδιαγγειακής φυσικοθεραπείας και αποκατάστασης. Οι φυσικοθεραπευτές έχουν ρόλο από την πρωτογενή πρόληψη και τον έλεγχο παραγόντων κινδύνου έως την καρδιακή αποκατάσταση μετά από έμφραγμα, επαναγγείωση ή καρδιακή ανεπάρκεια.

7. Πρόσκληση για ενσωμάτωση της φυσικοθεραπείας στην ογκολογική φροντίδα

Το κείμενο καλεί τις εθνικές οργανώσεις να αναλάβουν συγκεκριμένες δράσεις:

• θεσμική αναγνώριση της ογκολογικής φυσικοθεραπείας,
• καθιέρωση εκπαιδευτικών ικανοτήτων,
• ενίσχυση της έρευνας,
• συνεργασία με οργανώσεις ασθενών και φορείς ογκολογικής φροντίδας,
• ένταξη της φυσικοθεραπείας στις διαδρομές φροντίδας και στους μηχανισμούς χρηματοδότησης.

Καρκίνος και Φυσικοθεραπεία – Europe Region of World Physiotherapy

Η συγκεκριμένη σελίδα αποτελεί τον θεματικό κόμβο της Ευρωπαϊκής Περιφέρειας της World Physiotherapy για την ογκολογική φυσικοθεραπεία. Η κεντρική της θέση είναι ότι οι υπηρεσίες αποκατάστασης, συμπεριλαμβανομένης της φυσικοθεραπείας, πρέπει να εντάσσονται στη φροντίδα ήδη από τη στιγμή της διάγνωσης, ώστε να αξιολογείται η αρχική λειτουργική κατάσταση του ασθενούς και να διαμορφώνεται κατάλληλα το ογκολογικό θεραπευτικό πλάνο.

Η φυσικοθεραπεία αναγνωρίζεται ότι έχει ουσιαστικό ρόλο σε ολόκληρη τη διαδρομή του καρκίνου:

• πρόληψη,
• προαποκατάσταση πριν από τη θεραπεία,
• περίοδος ενεργού αντικαρκινικής θεραπείας,
• αποκατάσταση,
• επιβίωση και ζωή μετά τον καρκίνο,
• προχωρημένο ή παρηγορικό στάδιο.

Νέα βασικά κείμενα του 2026

1. Βασικές ικανότητες αρχικού επιπέδου στην ογκολογική φυσικοθεραπεία στην Ευρώπη

Το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο καθορίζει 16 βασικές ικανότητες που θα πρέπει να διαθέτει κάθε απόφοιτος φυσικοθεραπείας. Περιλαμβάνονται η γνώση της παθολογίας και της σταδιοποίησης του καρκίνου, των επιδράσεων της χημειοθεραπείας, της ακτινοθεραπείας, της χειρουργικής και της ανοσοθεραπείας, καθώς και η εφαρμογή τεκμηριωμένων κατευθυντήριων οδηγιών.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται:

• στη λήψη ολοκληρωμένου ογκολογικού ιστορικού,
• στην αναγνώριση «κόκκινων» και «κίτρινων» σημαιών,
• στην αναγνώριση ογκολογικών επειγόντων περιστατικών,
• στην αξιολόγηση κόπωσης, πόνου, λεμφοιδήματος και περιφερικής νευροπάθειας,
• στην ασφαλή συνταγογράφηση και επίβλεψη θεραπευτικής άσκησης,
• στη διεπιστημονική συνεργασία, την παραπομπή και την ψυχοκοινωνική υποστήριξη του ασθενούς.

Οι ικανότητες διαμορφώθηκαν με διαδικασία Delphi, με συμμετοχή ειδικών από 23 ευρωπαϊκές χώρες στον πρώτο γύρο και 21 στον δεύτερο. Στην ομάδα εργασίας συμμετείχε και ο Έλληνας φυσικοθεραπευτής Νικόλαος Στριμπάκος.

2. Φυσικοθεραπεία και καρκίνος του προστάτη

Το factsheet αναδεικνύει την επιβλεπόμενη εκπαίδευση των μυών του πυελικού εδάφους ως βασική παρέμβαση για την ακράτεια μετά από προστατεκτομή. Τονίζεται ότι τα επιβλεπόμενα προγράμματα είναι αποτελεσματικότερα από τη μη επιβλεπόμενη άσκηση, ιδίως κατά τους πρώτους έξι μήνες μετά την επέμβαση.

Παράλληλα, η αερόβια άσκηση και η άσκηση με αντιστάσεις συμβάλλουν στη διαχείριση της κόπωσης, της μυϊκής απώλειας, της αύξησης του σωματικού λίπους και της μείωσης της λειτουργικής ικανότητας που συνδέονται με την ανδρογονική στέρηση.

3. Άσκηση κατά τη διάρκεια της χημειοθεραπείας

Το ευρωπαϊκό κείμενο χαρακτηρίζει την άσκηση βασικό στοιχείο της ενεργού ογκολογικής φροντίδας. Αναφέρει ότι μπορεί να βελτιώσει τη φυσική κατάσταση, να μειώσει την κόπωση, το άγχος, την κατάθλιψη και τη νευροπάθεια και να βοηθήσει τους ασθενείς να ολοκληρώνουν τη χημειοθεραπεία σύμφωνα με τον προγραμματισμό.

Ως γενικός στόχος προτείνονται τουλάχιστον 150 λεπτά μέτριας αερόβιας δραστηριότητας εβδομαδιαίως, σε συνδυασμό με δύο έως τρεις συνεδρίες άσκησης με αντιστάσεις, πάντοτε με εξατομίκευση ανάλογα με τη διάγνωση, τη φάση θεραπείας, τις ανεπιθύμητες ενέργειες και τις δυνατότητες του ασθενούς.

Ο φυσικοθεραπευτής καλείται να αξιολογεί την αρχική λειτουργική κατάσταση, να παρακολουθεί τα συμπτώματα, να προσαρμόζει τη θεραπευτική άσκηση και να υποστηρίζει την ένταξή της στα επίσημα ογκολογικά μονοπάτια φροντίδας.

Φυσικοθεραπεία και Ψυχική Υγεία – Ευρωπαϊκή Περιφέρεια World Physiotherapy

Η συγκεκριμένη θεματική σελίδα συγκεντρώνει τα νεότερα ευρωπαϊκά κείμενα, βίντεο, διαδικτυακά σεμινάρια και ενημερωτικά γραφήματα σχετικά με τη συμβολή της φυσικοθεραπείας στην πρόληψη, αξιολόγηση και αντιμετώπιση προβλημάτων ψυχικής υγείας. Κεντρική θέση της Ευρωπαϊκής Περιφέρειας είναι ότι η φυσικοθεραπεία δεν αφορά μόνο τη σωματική λειτουργία, αλλά εντάσσεται σε μια συνολική βιοψυχοκοινωνική προσέγγιση της υγείας.

1. Νέα ευρωπαϊκή έκθεση του 2026

Το σημαντικότερο νέο έγγραφο είναι η έκθεση:

«Physiotherapy in Mental Health across the Europe Region»
«Η Φυσικοθεραπεία στην Ψυχική Υγεία στην Ευρωπαϊκή Περιφέρεια»

Η έκθεση εγκρίθηκε στις 14–15 Μαΐου 2026 και βασίζεται σε έρευνα στην οποία απάντησαν 33 από τις 38 εθνικές οργανώσεις-μέλη της Ευρωπαϊκής Περιφέρειας, με ποσοστό ανταπόκρισης 89%. Σκοπός της ήταν η χαρτογράφηση της νομοθεσίας, της εκπαίδευσης, της κλινικής πρακτικής και των προβλημάτων που αντιμετωπίζει η φυσικοθεραπεία στον χώρο της ψυχικής υγείας.

Βασικά ευρήματα

• Μόνο 9 χώρες, δηλαδή το 27%, ανέφεραν ότι η φυσικοθεραπεία στην ψυχική υγεία αναγνωρίζεται νομοθετικά ως ειδικότητα ή ιδιαίτερος τομέας άσκησης.
• Σε 16 χώρες —48,5%— λειτουργεί ειδική ομάδα ενδιαφέροντος για τη φυσικοθεραπεία στην ψυχική υγεία. Η Ελλάδα περιλαμβάνεται στις χώρες που ανέφεραν περισσότερους από 100 συμμετέχοντες φυσικοθεραπευτές σε αντίστοιχη ομάδα.
• Το 80% των χωρών θεωρεί βασικό πρόβλημα την περιορισμένη αναγνώριση του ρόλου των φυσικοθεραπευτών.
• Το 70% αναφέρει ανεπαρκή χρηματοδότηση.
• Το 61% επισημαίνει ελλείψεις στην εκπαίδευση και στη διεπιστημονική συνεργασία.
• Σε 21 χώρες —65%— οι φυσικοθεραπευτές συμμετέχουν σε διεπιστημονικές ομάδες ψυχιατρικών δομών, ενώ σε 11 χώρες δεν συμμετέχουν.
• Οι φυσικοθεραπευτές που δραστηριοποιούνται στην ψυχική υγεία εργάζονται κυρίως σε ψυχιατρικά νοσοκομεία, κέντρα αποκατάστασης, ιδιωτικές δομές και κοινοτικές υπηρεσίες ψυχικής υγείας.

Κύρια θεσμικά εμπόδια

Η έκθεση εντοπίζει πέντε βασικές κατηγορίες προβλημάτων:

1. Απουσία σαφούς νομοθετικής και επαγγελματικής αναγνώρισης.
2. Έλλειψη αποζημίωσης των σχετικών φυσικοθεραπευτικών υπηρεσιών από δημόσια συστήματα και ασφαλιστικούς φορείς.
3. Περιορισμένη επαγγελματική αυτονομία και εξάρτηση από παραπομπή ή εποπτεία.
4. Ανεπαρκή προπτυχιακά, μεταπτυχιακά και συνεχιζόμενα εκπαιδευτικά προγράμματα.
5. Μη ενσωμάτωση των φυσικοθεραπευτικών παρεμβάσεων στα συστήματα κωδικοποίησης, στις κλινικές οδηγίες και στα πρότυπα στελέχωσης των υπηρεσιών ψυχικής υγείας.

2. Ευρωπαϊκό Briefing Paper του 2024

Το δεύτερο βασικό κείμενο είναι:

«Harnessing Physiotherapy Skills for Mental Health Solutions: A Call for Action in Europe»
«Αξιοποιώντας τις δεξιότητες της φυσικοθεραπείας για την αντιμετώπιση των αναγκών ψυχικής υγείας: Κάλεσμα για δράση στην Ευρώπη»

Το έγγραφο υποστηρίζει ότι όλοι οι φυσικοθεραπευτές διαθέτουν βασικές γνώσεις και δεξιότητες που μπορούν να αξιοποιηθούν στην ψυχική υγεία, όχι μόνο όσοι εργάζονται σε εξειδικευμένες ψυχιατρικές δομές.

Οι δεξιότητες αυτές περιλαμβάνουν:

• διερεύνηση της ψυχοκοινωνικής λειτουργικότητας του ασθενούς,
• βασικό προσυμπτωματικό έλεγχο για άγχος και κατάθλιψη,
• αξιολόγηση της φυσικής δραστηριότητας και άλλων παραγόντων τρόπου ζωής,
• αναγνώριση «κόκκινων σημαιών» και έγκαιρη παραπομπή σε ειδικό ψυχικής υγείας,
• θεραπευτική άσκηση και παρεμβάσεις βασισμένες στην κίνηση,
• κινητοποιητική συνέντευξη και υποστήριξη αλλαγής συμπεριφοράς,
• εκπαίδευση στην αυτοδιαχείριση,
• εφαρμογή βιοψυχοκοινωνικής και προσωποκεντρικής προσέγγισης,
• συνεργασία με ψυχιάτρους, ψυχολόγους, εργοθεραπευτές και άλλους επαγγελματίες υγείας.

3. Πόνος και ψυχική υγεία

Η Ομάδα Εργασίας Ψυχικής Υγείας συμμετείχε επίσης στην κοινή ευρωπαϊκή δήλωση του Societal Impact of Pain – SIP για τη στενή σχέση μεταξύ χρόνιου πόνου και ψυχικής υγείας.

Η δήλωση υπογραμμίζει ότι ο χρόνιος πόνος, η κατάθλιψη, το άγχος και άλλες ψυχικές διαταραχές συχνά συνυπάρχουν και πρέπει να αντιμετωπίζονται ως αλληλένδετες βιοψυχοκοινωνικές καταστάσεις. Προτείνεται η ενσωμάτωση της αξιολόγησης του πόνου στις υπηρεσίες ψυχικής υγείας και η διασύνδεση των υπηρεσιών πόνου, αποκατάστασης και ψυχικής υγείας.